Het is de bekendste Heilige van ons land en toch weet bijna niemand
wat van hem. Van het katholieke zuiden tot het calvinistische noorden kent
men zijn naam.
Het enige echter wat men van men weet, is wat er in een
aantal uitdrukkingen gezegd wordt. Dan staat St. Juttemis voor iets wat toch
niet zal gebeuren, dat steeds weer wordt uitgesteld. "Wanneer gebeurt het?
Met Sint-Juttemis!" meestal negatief opgevat!..
Eeuwig zonde, want deze Heilige heeft ons heel wat te
vertellen. Een reden voor de uitrdukkingen over hem is de onzekerheid over
de periode waarin hij geleefd heeft, zijn woonplaats en de onbekendheid van
zijn geboorte- en sterfdatum, zodat niemand weet waneer hem te gedenken.
Maar, laat dat de pret niet drukken.
Historisch onderzoek heeft weinig opgeleverd, slechts
een enkele verwijzing in kerkelijke archieven naar een "Jutems", een bedelmonnik
uit de zuidelijke Nederlanden. De monnik zwierf rond en wekte nogal wat wrevel
op bij de kerkelijke autoriteiten in de periode 750-790 na Christus.
Uit andere bronnen kwam naar voren dat de monnik een soort
"Heilige van het volk"was. die ook nooit officieel Heilig is verklaard door
het Vaticaan. Indertijd is er zelfs een klein boekje met schelmenverhalen
over hem geschreven door een onbekende troubadour, dat vrij recentelijk gevonden
is in een oud adelijk archief.
Sint-Juttemis was de zoon van een boer, die al vroeg in
een klooster terechtkwam en al vrij snel een rondzwervende bedelmonnik werd.
Blijkbaar beviel de opsluiting in het klooster hem niet erg. Het schijnt
een eenvoudige man geweest te zijn die een grote afkeer had van alle schijnvertoningen,
pracht en praal van adel en geestelijkheid.
In het boekej staan een groot aantal anecdotes waarin Sint Juttemis belangrijke
ridders en geestelijken voor gek zette voor het hele volk, door ze op een
grappige manier te wijzen op hun vrome gebeden tegenover hun vrome gedrag.
Een mooi verhaal is dat van Sint-Juttemis en de Franse ridder. De FRanse
ridder was symbool voor de rijke, opgedofte adel die niets liever deed dan
hoofse gedichten schrijven aan zijn jonkvrouwe en het organiseren van ongevaarlijke
toernooien, om maar zijn beschaving te bewijzen.
"Het gebeurde één dezer dagen dat de Franse ridder met zijn
vrienden op jacht ging in het woud. Degene die het meeste wild ving zou de
Held van de Dag zijn en mocht die avond tijdens het diner zijn nieuwste gedicht
voorlezen.
Al snel had de Franse ridder een groot aantal dieren gedood met behulp van
zijn dienaren en hij besloot God te danken in een groot gebed. Hij liet zijn
dienaren knielen, boog zelf een been net toen hij wilde beginnen, hoorde
hij een gekraak van takken en een zwaar gebrom. Een enorme bruine beer kwam
op de jagers af. Radeloos renden de ridder en zijn dienaren alle kanten op
om maar aan de beer te ontkomen.
De beer echter ging zitten bij de jachtbuit en begon rustig het vlees op
te eten. Niemand durfde in de buurt te komen. toen hoorden de ridder en de
dienaren iemand zingen. Ze zagen een kleine, haveloos uitziende, monnik aan
komen lopen, die gewoon in alle rust naar de buit en de beer toeliep.
Ze durfden hem niet te waarschuwen, want stel dat de beer hun hoorde!
Maar de monnik stopte vlakbij de beer en sprak:
"Broeder Beer, kunt u wat van uw kostelijke maal overlaten voor een arme
monnnik met een lege maag?" De beer keek even op en ging weer rustig door
met eten.
De monnik ging zitten en at rustig mee. Toen het vlees op was, zei de monnik
tegen de beer, hard genoeg om door de ridder en zijn gevolg gehoord te worden:
"Kom, Broeder Beer, laten wij samen de Voorzienigheid danken voor een domme
ridder, die in zijn dwaasheid het hele bos leeg wilde vangen ter eigen eer
en glorie en nu met een bang hart en lege maag zal thuiskomen. Dank u Heer.
Amen."
Sint-Juttemis en de beer gingen even later elk hun eigen weg, en de ridder
en zijn gevolg stapten verslagen op hun paard, terug naar het kasteel, waar
zijn vrienden en bedienden hem zouden uitlachen voor zijn lafheid.
Zo is het en zo zal het altijd blijven:
Hij die snel alles wil hebben komt met niet thuis, maar diegene die in
alle rust met niets tevreden is, zal goed leven.
De deugd zit in kleine dingen."
Dit soort volkse wijsheden hield de mensen op de been, tegen de verdrukking
in. Bekende spreekwoorden als 'Bezint eer ge begint' en 'Haastige spoed is
zelden goed' komen in het boekje voor als uitspraken van Sint Juttemis.
Een inspirerend man.
Oja, als je hem een wilt zien, in Breda staat een beeldje van hem, dromerig
de lcunt instarend.
Vrolijk Sint Juttemis!
PIM
Als je links geen HUNK inhoudsopgave ziet klik dan hier
Terug naar HUNK Culinaire index